لطفاً به این مطلب رای دهید
[تمام آرا: 7 میانگین آرا: 3.3]

راهنمای جامع زیارت حرم امام رضا + تصاویر، تاریخچه و امکانات حرم

حرم مطهر امام رضا (ع) یکی از مهمترین جاذبه‌های گردشگری شهر مشهد محسوب می شود که سالانه میلیون ها مسافر از داخل و خارج ایران به این شهر برای زیارت حرم مطهر امام رضا (ع) سفر می کنند.

حرم مطهر امام رضا(ع) بزرگترین حرم در ایران می باشد که دارای صحن ها و ورودی های متعددی است که پیدا کردن این صحن ها برای افرادی که اولین بار به این مکان مقدس سفر می کنند، ممکن است کمی دشوار باشد.

بنابراین سعی داریم در این بخش، شرح مختصری از تاریخچه و ویژگی های حرم مطهر امام رضا (ع) را به شما ارائه دهیم تا اگر قصد سفر و زیارت به شهر مشهد و زیارت حرم امام رضا(ع) را داشتید، هرآنچه را که لازم است، بدانید.

با مجله گردشگری پروازک در این بخش همراه باشید.

السلام علیک یا علی ابن موسی الرضا

صحن جامع رضوی

 

تاریخچه مختصر از زندگی امام رضا(ع)

دوازده قرن پیش امام هشتم شیعیان امام رضا(ع) به اجبار پادشاه ظالم حکومت عباسی مامون، به شهر مرو آمد تا بتواند جو حاکم در بین مسلمانان و شیعیان را آرام کند، اما کمی نگذشت که امام رضا(ع)، امام هشتم شیعیان در سحرگاه روز ۲۹ صفر سال ۲۰۳ هجری قمری توسط حاکم عباسی مامون به شهادت رسیدند.

امام رضا علیه السلام را در مقبره هارونی، محلی که هارون الرشید دفن شده بود به خاک سپردند و به دلیل دشمنی خلفای عباسی با شیعیان تا سالها پس از شهادت این امام رئوف، محل دفن ایشان تنها با یک صندوقچه چوبی ساده مشخص بود.

در تاریخ غزنویان آمده است که در دهه پنجم هجری، محمود غزنوی قبه ای را که به‌دست پدرش سبکتکین غزنوی تخریب شده‌بود، از نو ساخت و بنایی زیبا بر روی قبر این امام رئوف برپاکرد.

در سال ۴۲۵ هجری قمری ، ابوالحسن عراقی که یکی از رجال و دبیران حکومت غزنوی بود ضمن مرمت بقعه مبارکه، اولین بنا را به آن افزود که امروزه به این بنا مسجد بالاسر گفته میشود.

صحن حرم امام رضا

 

تاریخچه ضریح های حرم امام رضا(ع)

در ادامه این بخش شما را با تاریخچه ضریح های حرم امام رضا بیشتر آشنا میکنیم و به معرفی هر کدام از این ضریح های مطهر میپردازیم.

اولین ضریح

با رسمیت‌ یافتن مذهب تشیع در دوران صفویان آثار زیادی به حرم مطهر افزوده شد .شاه طهماسب علاوه بر اهدای اولین ضریح، دستور به بازسازی و تذهیب گنبد و طلاکاری گلدسته را داد. همچنین در سالهای بعد و در زمان شاه عباس صفوی بنای صحن انقلاب کامل شد.

دومین ضریح

پس از فرسوده شدن نخستین ضریح، دومین ضریح «نگین‌نشان» از جنس فولاد جواهرنشان، در سال ۱۱۶۰ هجری قمری توسط شاهرخ میرزا نوهٔ نادرشاه افشار به حرم مطهر امام رضا(ع) هدیه گردید.

ضریح قدیمی حرم امام رضا

سومین ضریح

در زمان فتحعلی شاه قاجار و در سال ۱۲۳۸ هجری قمری، ضریح فولادی ساده‌ای به ابعاد ۳ در ۴ متر به ارتفاع دو متر جایگزین ضریح دوم شد. این ضریح دارای ورقه‌های طلاکوب و طوق‌های طلای جواهر نشان بود که بر روی آن سوره هل اتی و سوره یس به خط ثلث نوشته شده‌است.

در حال حاضر این ضریح در موزه آستان قدس رضوی که در حرم مطهر قرار دارد، نگهداری میشود و برای بازدید عموم آزاد است.

چهارمین ضریح

چهارمین ضریح به نام «ضریح طلا و نقره» معروف به «شیر و شکر» در سال ۱۳۳۸ خورشیدی به ابعاد ۴ در ۳٫۶ و ارتفاع ۳٫۹ متر جایگزین ضریح سوم شد، به‌نحوی که ضریح دوم را در برمی‌گیرد.

این ضریح دارای چهارده دهانه بوده و هفت وزَن دارد. تصدی ضریح چهارم بر عهده سیدابوالحسن حافظیان بوده‌است.

ضریح حرم امام رضا

پنجمین ضریح

در سال ۱۳۶۰ پس از انقلاب اسلامی به‌علت ساییدگی و فرسودگی ضریح چهارم، تعویض آن در دستور کار آستان قدس رضوی قرار گرفت که پس از مدتی با انفجار تروریستی که در حرم امام رضا به وقوع پیسوت، به سستی ضریح افزوده شد که به همین علت نصب و جایگذاری ضریح پنجم با سرعت بیشتری انجام گرفت.

برای طراحی ضریح حرم امام رضا یک مسابقه هنری برگزار گردید و پس از برگزاری این مسابقه، طرح محمود فرشچیان برگزیده شد و در بین سال‌های ۱۳۷۲ تا ۱۳۷۹ ضریح پنجم به وزن ۱۲ تن و ابعاد ۴٫۷۸ در ۳٫۷۳ به ارتفاع ۳٫۹۶ از فولاد و چوب گردو ساخته شد.

از تاریخ ۲۱ دی ۱۳۷۹ تا ۱۶ اسفند ۱۳۷۹ به‌مدت ۵۵ روز، عملیات نصب سنگ سبز رنگ و ضریح پنجم در طبقهٔ همکف حرم به‌طول انجامید که مراحل آن توسط امیرحسین صفرلی مستندنگاری شد.

ضریح جدید حرم امام رضا

 

آشنایی با بخش های مختلف حرم امام رضا (ع)

درحال حاضر حرم مطهر رضوی جز یکی از وسیع ترین اماکن مقدس در دنیا محسوب میگردد و سالانه حدود ۵۰۰ میلیون زائر به قصد زیارت این حرم مطهر به شهر مشهد سفر میکنند.

به همین دلیل شناخت بخش‌ها، ورودی ها و امکانات مختلف حرم به شما کمک خواهد کرد آشنایی بیشتری نسبت به این مکان مقدس داشته باشید و در ادامه به معرفی این بخش ها میپردازیم.

۱. ورودی‌ و بست ها

حرم امام رضا دارای چهار ورودی اصلی میباشد که هر کدام از این ورودی ها بسته به خیابانی که در آن هستید متفاوت است و بعد از هر ورودی به بست مخصوص به خود می رسید.

بست‌ها در حرم امام رضا فضایی مستطیل شکل هستند که از دو طرف بسته شده اند که پس از عبور از درب ها شما را به صحن هدایت می‌کنند.
در ادامه این بخش شما را با بست ها و ورودی های حرم امام رضا بیشتر آشنا میکنیم.

۱. از خیابان امام رضا به دو ورودی اصلی باب الرضا و باب الجواد می رسید و سپس وارد بست امام رضا خواهید شد.
۲. از خیابان طبرسی به ورودی شیخ طبرسی می رسید و سپس وارد بست شیخ طبرسی خواهید شد.
۳. از خیابان نواب صفوی به درب ورودی نواب صفوی می رسید و سپس وارد بست حر عاملی خواهید شد.
۴. از خیابان شیرازی به درب ورودی شیخ طوسی می رسید و سپس وارد بست شیخ طوسی خواهید شد.
۵. از خیابان‌های فرعی اطراف حرم (بین خیابان نواب صفوی و خیابان امام رضا ) به ورودی کوثر می رسید.
۶. از خیابان خسروی نو به درب ورودی غدیر می رسید.
۷. دو ورودی شرقی و غربی نیز شما را به درون صحن جامع رضوی هدایت می‌کنند.
۸. ورودی شرقی بین ورودی غدیر و باب الجواد و ورودی غربی بین ورودی کوثر و باب الرضا قرار دارند.

ورودی های حرم امام رضا

 

۲. صحن‌ها

در حرم مطهر امام رضا(ع) هفت صحن ساخته شده است که دو صحن انقلاب و آزادی از صحن‌های اصلی حرم محسوب می شوند. در حال حاضر بزرگ‌ترین صحن حرم امام رضا، صحن جامع رضوی است که بسیاری از مراسم های حرم در این صحن برگزار می‌شود.

در ادامه اسامی صحن های حرم امام رضا علیه السلام را مشاهده خواهید کرد.

۱- صحن جامع رضوی (در نزدیکی خیابان امام رضا)
۲- صحن جمهوری اسلامی (در نزدیکی خیابان شیرازی)
۳- صحن آزادی یا صحن نو که در زمان فتحعلی شاه ساخته شده (در نزدیکی خیابان نواب صفوی)
۴- صحن کوثر (در نزدیکی بازار کوثر)
۵- صحن غدیر (در نزدیکی ورودی غدیر)
۶- صحن هدایت (بین ورودی نواب صفوی و طبرسی)
۷- صحن انقلاب اسلامی یا صحن عتیق (در نزدیکی خیابان طبرسی) که پنجره فولاد و سقاخانه نیز در این صحن قرار دارند و جز قدیمی‌ترین صحن های حرم محسوب می شود.

هر کدام از این صحن ها ویژگی های خاص خود را دارد که در مقاله دیگری، به معرفی کامل و جامع هر کدام از این صحن ها خواهیم پرداخت.

بست ها و ورودی های حرم امام رضا

 

۳. رواق‌های حرم امام رضا (ع)

رواق در واقع به فضاهای بسته اطراف حرم گفته میشود که بناهایی با ارتفاعات مختلف دارند. در حرم مطهر رضوی ۲۷ رواق با کارکرد، تزئینات، وسعت و دسترسی‌های متفاوتی وجود دارد.

در میان ۲۷ رواق حرم امام رضا (ع)، رواق امام خمینی (ره) با وسعت ۹ هزار متر مربع بزرگ‌ترین و رواق محسوب میگردد و همچنین رواق دارالمرحمه نیز جز جدیدترین رواق های حرم امام رضا محسوب میشود.

رواق های حرم امام رضا

 

۴. مقبره‌های حرم امام رضا (ع)

در حرم مطهر امام رضا مقبره اشخاص مهمی وجود دارد که هر کدام از این مقبره ها، جایگاه ویژه خود را در میان زائرین این حرم مقدس دارند.
در این حرم مقبره بزرگان زیر قرار دارد.

• شیخ بهایی دانشمند، نظریه پرداز و شاعر شهیر قرن دهم (رواق شیخ بهایی)
• شیخ محمد عباسی عارف مشهدی قرن دهم (نزدیکی ورودی صحن نواب صفوی)
• شیخ طبرسی دانشمند و فقیه شیعی قرن پنجم، (نزدیک حرم در خیابان طبرسی)
• شیخ حرعاملی فقیه قرن یازدهمی (شمال شرقی صحن انقلاب)

مقبره شیخ بهایی

 

بخش‌های دیگر حرم امام رضا

در ادامه به معرفی بخش های دیگر حرم مطهر امام رضا خواهیم پرداخت.

پارکینگ حرم امام رضا

این پارکینگ درست در زیر حرم مطهر رضوی قرار دارد که شما را با پله های برقی موجود در آن به درون صحن جامع رضوی هدایت میکند. شما به راحتی میتوانید از طریق زیرگذرهای حرم به پارکینگ وسیع حرم دسترسی پیدا کنید.

کفش‌داری‌ها

در حرم مطهر ۲۲ کفش‌داری در نقاط مختلف و در ابتدای ورودی صحن‌ها و رواق‌های وجود دارند که می‌توانید کفش‌هایتان را در آنجا به امانت بگذارید.

آبخوری‌ها

در تمام نقاط صحن‌ها آبخوری‌هایی برای رفع تشنگی زائرین تعبیه شده است. همچنین در وسط صحن های انقلاب، جمهوری و قدس سقاخانه‌ای با سقف طلایی قرار دارد.

یکی از سقاخانه های معروف حرم امام رضا، سقاخانه صحن انقلاب میباشد که به «سقاخانه اسمال طلا» معروف است و یکی از قدیمی ترین آبخوری حرم مطهر امام رضا(ع) محسوب میگردد.

سقاخانه اسمال طلا به دستور نادرشاه افشار و توسط اسماعیل طلایی ساخته شده است و به همین علت به سقاخانه اسمال طلا معروف شده است.

مراکز پاسخگویی به سوالات دینی و شرعی

تقریبا در تمام صحن‌های حرم امام رضا مراکز پاسخگویی به سوالات شرعی و دینی را خواهید دید که افراد متخصصی برای پاسخگویی شبهات و سوالات دینی آماده پاسخگویی به زائرین میباشند.

مهمانسراها

مهمانسراهای حرم امام رضا محلی برای صرف غذا برای زائرین است که دعوتنامه‌های آن در مکان‌های اسکان زائرین و توسط مسئولین آستان قدس رضوی توزیع می‌شود. جالب است بدانید روزانه بیش از ۵۰۰۰ زائر در حرم امام رضا پذیرایی می‌شود.

سرویس‌های بهداشتی و وضوخانه

تمام سرویس‌های بهداشتی حرم امام رضا در ابتدای ورودی‌های باب الجواد، باب الرضا، صحن غدیر و صحن کوثر قرار دارند. از آنجا که هیچ سرویس بهداشتی درون حرم قرار ندارد، به تازگی وضوخانه‌هایی مخصوص بانوان در تمام صحن‌ها تعبیه شده است.

ون های مخصوص جابجای زائرین بین صحن ها

تعدادی ون در حرم امام رضا (ع) تعبیه شده است که مخصوص جابجایی افراد کم توان، کهن سالان و بانوان به همراه کودک در میان صحن های حرم رضوی است.

در ادامه به معرفی مسیرهای جابجایی که توسط ون ها انجام میگردد، میپردازیم.

۱- از ورودی باب الجواد (در صحن جامع رضوی) تا ورودی صحن جمهوری
۲- از ورودی باب الرضا (در صحن جامع رضوی) تا ورودی صحن آزادی
۳- از ورودی شرقی صحن جامع رضوی تا ورودی کوثر
۴- از ورودی طبرسی تا ورودی کوثر

نقارهای حرم امام رضا

شما میتوانید از طریق لینک زیر بصورت مجازی و سه بعدی حرم مطهر امام رضا علیه السلام را زیارت کنید.

زیارت مجازی حرم امام رضا

کلام آخر

ما در این مقاله شما را با بخش های مختلف حرم امام رضا علیه السلام آشنا کردیم تا اگر قصد زیارت این مکان مقدس را داشتید همه چیز را قبل رفتن بدانید.

در مقاله های دیگر، به معرفی بیشتر حرم امام رضا خواهیم پرداخت و شما را با دیگر بخش های این حرم نورانی آشنا خواهیم نمود. شما نیز اگر در این مکان مقدس حضور داشتید، لطفاً خاطرات خود را با ما در میان بگذارید.

ممکن است شما دوست داشته باشید

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.